احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
460
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
كوليت اولسراتيو قرار دارند و از علل شايع اسهال مزمن در بزرگسالان هستند كه همراه با يك سرى علائم التهابى در ساير اعضا مثل مفاصل و پوست ( به صورت ضايعات جلدى ) بروز مىكنند . اين علل در فصول بعدى به همراه ساير علل توضيح داده خواهند شد . 5 - اسهال حركتى : لولهى گوارش در جدار خود عضلات احشايى دارد كه توسط سيستم عصبى خودكار بدن كنترل مىشود . شبكهى عصبى انتريك هم در جدار روده در مجاورت اين عضلات قرار دارد و در واقع فرمانهاى سيستم عصبى خودكار را اين سيستم عصبى انتريك به عضلات منتقل مىكند . حال اگر اشكال در اين سيستم عصبى انتريك يا در خود سيستم عصبى خودكار بدن باشد و يا عضلات جدار روده تخريب شده باشد ، در حركات منظم لولهى گوارش و رودهها مشكل ايجاد مىشود . اين مشكل باعث مىشود كه مواد غذايى سريع طول لولهى گوارش را طى كند . به دليل عدم جذب صحيح و ناكافى ، اين مواد وارد مدفوع شده و از آنجا كه معمولا آب زيادى هم به خود مىگيرند دفع مدفوع به صورت آبكى و اسهال است . انواع اسهالهاى حاد بيش از 90 % اسهالهاى حاد به واسطهى عوامل عفونى بيمارىزا ايجاد مىشوند ، لذا اغلب با تب ، درد شكم و استفراغ بروز مىكنند . اكثرا عوامل اسهال عفونى بيشتر از راه مدفوعى يا دهانى منتقل مىشوند . يعنى اگر آب يا غذاى آلوده به مدفوع انسان يا حيوان مبتلا به ارگانيزم بيمارىزا توسط فرد سالم مصرف شود ، اين ميكروارگانيزمها وارد دستگاه گوارش مىشوند و بسته به نوع ارگانيزم ، بيمارىهاى مختلفى ايجاد مىكنند . بهطور طبيعى در رودهى تمام انسانها ، يك سرى ميكروارگانيزمها به صورت همزيستى با انسان زندگى مىكنند و حتى با توليد ويتامينهايى مثل K , B براى او سودمندند . اما همين موجودات مىتوانند در افراد نقص ايمنى و در اطفال و سالمندان كه ايمنى كمترى دارند به عنوان يك عامل فرصتطلب ، ايجاد بيمارى و عفونت كنند . لذا يكى از اسهالهاى مهم كه بايد به آن توجه شود اسهالى است كه پس از شيمى درمانى ، سوء تغذيه و يا ايدز ايجاد نقص ايمنى كرده و شخص دچار اسهال مىشود . در اينجا اصلا شدت اسهال مهم نيست . حتى يك اسهال خفيف هم مىتواند خطرناك باشد ، لذا اگر فرد سالمند يا كودك ( بهخصوص در سنين زير 5 سال ) يا فردى كه تحت شيمى درمانى قرار دارد اسهال شد حتما مشاوره و كمك گرفتن از پزشك معالج به عنوان يك امر ضرورى بايد انجام گردد . اين كار از عواقب شديد و وخيم بعدى به موقع جلوگيرى خواهد كرد و بسيارى از بيماران را از مرگ حتمى نجات خواهد داد . خوشبختانه در كشور ما بيمارى مهلك ايدز نسبت به كشورهاى غربى فراوانى كمترى دارد ولى اگر شخصى از اطرافيان شما خداى ناكرده دچار اين بيمارى است علاوه بر عفونت ساير دستگاهها بايد از لحاظ عفونتهاى گوارشى و اسهال حتما توسط پزشك بررسى دقيق به عمل آيد . زيرا عفونتهاى منجر به اسهال در اين بيماران با عوامل غير معمول و فرصتطلب مثل تك ياخته و قارچها و ويروسها همراه است كه در افراد عادى به احتمال ضعيفى ايجاد بيمارى مىكنند . اين افراد بهتر است از آب آشاميدنى جوشيده و سرد استفاده كنند تا ارگانيزمى داخل آن نباشد و در مصرف غذاها هم نكات ايمنى را بيشتر رعايت كنند . اسهال در افراد سالم و با ايمنى طبيعى معمولا توسط ارگانيزمهاى بسيار قوى و مهاجم كه قادرند خود را از دام سيستم ايمنى بدن انسان به طرق مختلف برهانند و موجب بيمارى گردند ، ايجاد مىشود . اين اسهالها در مناطق فقيرنشين و كمبهره از منابع بهداشتى كه آب آشاميدنى سالم و مواد غذايى